Vroege jaren: opgroeien met de naam Villeneuve
Jacques Villeneuve wordt op 9 april 1971 geboren in Saint-Jean-sur-Richelieu, Quebec. Zijn achternaam is in de autosport allesbehalve onbekend: vader Gilles Villeneuve reed voor Ferrari en kwam in 1982 om het leven tijdens de kwalificatie voor de Belgian GP. Jacques groeit grotendeels op in Europa en maakt zijn eerste stappen in de autosport via karting en Formule Ford, gevolgd door een periode in de Italiaanse Formule 3 en de Noord-Amerikaanse Formule Atlantic.
Doorbraak in Noord-Amerika: CART en de Indy 500
Villeneuve verhuist begin jaren negentig naar de Amerikaanse CART-klasse, waar hij bij Team Green uitgroeit tot een van de sterkste coureurs van het veld. In 1994 wordt hij rookie van het jaar en boekt hij zijn eerste zege, op Road America. Een jaar later volgt de grote doorbraak: hij won de race op Road America in 1994 en pakte vervolgens in 1995 de CART IndyCar Series-titel, inclusief een zege in de Indianapolis 500. Die Indy 500-overwinning, na een boeteperikel met de pace car dat hij zelf uitlokte, blijft tot op de dag van vandaag een van de bekendste momenten uit zijn loopbaan.
Williams en het wereldkampioenschap van 1997
Het succes in Amerika opent de deur naar de Formule 1. Villeneuve debuteert in 1996 direct bij Williams, pakt pole position in zijn eerste Grand Prix in Australië en eindigt dat seizoen als vicekampioen achter teamgenoot Damon Hill. Een jaar later is hij zelf aan zet. Het kampioenschap van 1997 wordt beslist tijdens de European GP in Jerez, waar titelrivaal Michael Schumacher hem in een fel bevochten slotfase van de baan probeert te duwen. Schumacher komt zelf tot stilstand, terwijl Villeneuve zijn auto naar de finish loodst. Villeneuve overleefde de aanrijding, finishte als derde en pakte daarmee de titel, terwijl Schumacher meteen uitviel en later zijn tweede plaats in het kampioenschap kwijtraakte. Het is de enige wereldtitel uit de carrière van Villeneuve, en hij behoort daarmee tot het kleine groepje coureurs dat al in zijn tweede volledige F1-seizoen kampioen werd.
BAR: grote verwachtingen, weinig resultaat
Na 1997 verliest Williams geleidelijk zijn slagkracht en vertrekt Villeneuve eind 1998 naar het nieuwe team BAR, mede opgericht door zijn manager Craig Pollock. De entree gaat gepaard met veel bravoure en een aansprekend budget, maar de resultaten blijven jarenlang achter bij de verwachtingen. Pas in 2001 boekt Villeneuve met BAR-Honda zijn laatste Grand Prix-zege, op Monza. Eind 2003 loopt zijn contract bij het team af en wordt niet verlengd. Na een jaar zonder vaste zitje keert hij in 2004 kortstondig terug, als vervanger bij Renault voor de laatste races van het seizoen.
Sauber en het einde van een F1-loopbaan
Voor 2005 tekent Villeneuve bij Sauber, dat een jaar later als fabrieksteam verdergaat onder de naam BMW Sauber. Zijn Formule 1-carrière loopt in die laatste twee seizoenen stroef: een weinig competitieve auto in combinatie met tegenvallende vorm brengt zelfs zijn zitje in gevaar. Medio 2006, na een zware crash tijdens de German GP, komt er abrupt een einde aan zijn tijd bij BMW Sauber. Het team en Villeneuve gaan uit elkaar en Robert Kubica neemt de resterende races van het seizoen over. Villeneuve behield daarna nog tot 2011 een geldige F1-superlicentie, maar werd vanaf 2007 nog slechts een parttime coureur in andere disciplines.
Na de Formule 1
Villeneuve blijft na zijn afscheid van de Formule 1 actief in de autosport, met incidentele optredens in de NASCAR, het rallycross en in 2014 en 2015 in de eerste twee seizoenen van de Formule E, waar hij voor het team Venturi rijdt. Daarnaast waagt hij zich aan een muziekcarrière: in zijn Zwitserse woonplaats Villars debuteerde hij als zanger met eigen muziek, en begin 2007 verscheen zijn debuutalbum. Later is hij ook geregeld te horen als analist bij Franstalige F1-uitzendingen.
Erfenis
Villeneuve wordt herinnerd als een coureur die zich weinig aantrok van conventies, zowel in zijn rijstijl als daarbuiten. Zijn duel met Schumacher in Jerez 1997 geldt als een van de bekendste titelbeslissingen uit de geschiedenis van de sport, en zijn wereldtitel blijft de enige Canadese in de Formule 1. Met de combinatie van een Indy 500-zege en een F1-wereldkampioenschap staat hij bovendien op een select lijstje coureurs dat in beide disciplines op het hoogste niveau heeft gepresteerd.