Het HANS-systeem (Head and Neck Support) is een levensreddend veiligheidsapparaat dat coureurs in de Formule 1 en andere raceklassen beschermt tegen hoofd- en nekletsel bij een crash. Het systeem zorgt ervoor dat het hoofd niet te heftig naar voren zweept tijdens een impact, waardoor gevaarlijke blessures zoals schedelbasisfracturen worden voorkomen.
Hoe werkt het HANS-systeem?
Het HANS-systeem bestaat uit een kraag van koolstofvezel die de vorm heeft van een omgekeerde U. Dit onderdeel rust op de schouders van de coureur en heeft twee armen die over de borst liggen. De kraag wordt vastgehouden door de veiligheidsgordels van de auto en is met twee verstelbare riempjes aan de helm bevestigd. Bij een botsing voorkomen deze riempjes dat het hoofd te ver naar voren beweegt. Tegelijkertijd verdeelt de kraag de krachten die op de nek werken over de sterkere schouders en borstkas. Hierdoor blijft de kwetsbare nek gespaard.
Het systeem werkt passief, wat betekent dat het geen actieve onderdelen heeft die moeten worden geactiveerd. De coureur kan zijn hoofd tijdens het racen normaal bewegen, maar bij een harde crash wordt de beweging automatisch beperkt tot veilige grenzen.
Geschiedenis en ontwikkeling
Dr. Robert Hubbard, hoogleraar biomechanische engineering aan Michigan State University, ontwikkelde het HANS-systeem in de jaren tachtig. Samen met racecoureur en ingenieur Jim Downing startte hij dit project na het overlijden van een bevriende coureur aan een schedelbasisfractuur in 1981. De eerste versies waren te groot voor Formule 1-cockpits, maar in samenwerking met Mercedes-Benz ontstond eind jaren negentig een compacter model dat wel in een F1-auto paste.
De Formule 1 werd pas echt geïnteresseerd na de fatale ongelukken van Roland Ratzenberger en Ayrton Senna tijdens het weekend van de Grand Prix van San Marino in 1994. Felipe Massa was de eerste coureur die het HANS-systeem gebruikte tijdens een Grand Prix, in Monza in 2002. Vanaf het seizoen 2003 werd het apparaat verplicht voor alle Formule 1-coureurs. Aanvankelijk was er weerstand van sommige rijders die het oncomfortabel vonden, maar al snel bleek de levensreddende werking.
Impact op de veiligheid
Sinds de invoering van het HANS-systeem zijn er in de Formule 1 geen coureurs meer omgekomen aan schedelbasisfracturen. Tests toonden aan dat het systeem de belasting op hoofd en nek bij een crash met ongeveer 80 procent vermindert. Een bekend voorbeeld is de crash van Felipe Massa in Canada in 2004, waarbij het HANS-systeem waarschijnlijk ernstig letsel of erger heeft voorkomen. Ook bij zwaardere ongevallen zoals die van Romain Grosjean in Bahrein in 2020 speelde het systeem een beschermende rol.