Alfa Romeo staat niet meer op de F1-grid. Het merk was van 2019 tot en met 2023 als titelsponsor verbonden aan het Zwitserse team Sauber, dat sindsdien verderging als Sauber en vanaf 2026 optreedt als fabrieksteam van Audi. Daarvoor had Alfa Romeo als motorenbouwer en constructeur al een lange geschiedenis in de sport, met wortels die teruggaan tot het allereerste wereldkampioenschap in 1950.
Alfa Romeo had in de 80’s een motor gecreëerd die, op papier, een echte game-changer was. De 1500cc twin-turbo motor, ontworpen door de ervaren Gianni Tonti, was een krachtpatser. Met een verbluffende 850 pk onder de motorkap was dit een apparaat dat circuits in vuur en vlam kon zetten. René Arnoux, een rijzende ster, kreeg de eer om deze motor te testen in een Ligier JS29.
De overname van Alfa Romeo door Fiat gooide echter roet in het eten. Fiat, dat ook eigenaar is van Ferrari, wilde niet dat een ander team competitief zou worden dankzij Alfa’s technologie. Arnoux deed bovendien een aantal ongelukkige uitspraken over de motor die de deal definitief deden kantelen. Hij vergeleek de motor ongunstig met ‘gebruikt voedsel’, wat olie op het vuur was. Ligier moest daardoor de rest van het seizoen met Megatron-motoren rijden, een flinke stap terug.
Parallel aan dit verhaal liep Alfa Romeo’s betrokkenheid bij het Italiaanse team Osella. Dit was een veel kleinschaligere operatie, maar Alfa Romeo toonde een bereidheid om technische hulp te bieden. De Osella-auto van 1984 was niet zomaar een willekeurige machine: hij was gebaseerd op een Alfa Romeo-model uit 1983.
Na jaren van middelmatige prestaties en teleurstellende publiciteit besloot Alfa Romeo in 1988 dat het genoeg was geweest. Het merk wilde niet langer geassocieerd worden met een falend project en haalde de eigen naam van de Osella-motoren. Het team mocht de motor nog wel gebruiken, maar vanaf dat moment heette hij simpelweg “Osella V8”.
V10-ambities en ProCars
In 1985 begon Alfa Romeo aan een ambitieus project: het ontwikkelen van een V10-motor voor de Formule 1, vooruitlopend op regels die turbomotoren zouden verbieden. Het was pionierswerk; de motor was bedoeld voor Ligier en zou later model staan voor de V10-motoren van Honda en Renault. Ondanks een indrukwekkende 620 pk kon de motor zijn potentieel nooit op het circuit tonen, omdat de samenwerking met Ligier werd beëindigd.
Niet lang daarna, in 1988, kocht Alfa Romeo het Brabham F1-team met het oog op een nieuwe ProCar-serie. Deze auto’s zouden V10-motoren gebruiken en fungeren als support races tijdens de F1 Grand Prix.
Sponsor bij Ferrari en terugkeer via Sauber
Alfa Romeo en Ferrari hebben een historische band die teruggaat tot de vroege dagen van het racen. In de moderne F1 was die band vooral zichtbaar tussen 2015 en 2018, toen het logo van Alfa Romeo op de bolides van Scuderia Ferrari prijkte. Voor fans was dit een knipoog naar een Italiaans autosportverleden.
In 2018 sloot Alfa Romeo een deal met het Sauber F1 Team. Het merk werd niet alleen titelsponsor, de teamnaam veranderde ook in Alfa Romeo Racing. Anders dan bij eerdere merkovernames in de sport, zoals BMW Sauber, bleven eigendom, de Zwitserse racelicentie en de managementstructuur van Sauber ongewijzigd. Er werd destijds gespeculeerd over een volledige overname van het team door Alfa Romeo, maar die stap is nooit gezet.
Onder leiding van teambaas Frédéric Vasseur reden Kimi Räikkönen en Antonio Giovinazzi de eerste seizoenen voor het team. In 2020 en 2021 heette de auto Alfa Romeo Racing Orlen, naar titelsponsor PKN Orlen, met Robert Kubica als testrijder. Räikkönen stopte na 2021 met racen en Giovinazzi vertrok naar de Formule E. Voor 2022 kwam Valtteri Bottas over van Mercedes, naast rookie Zhou Guanyu, die als eerste Chinese coureur ooit een vaste plek op de grid kreeg. Dat seizoen leverde de beste eindnotering ooit voor het team op onder de naam Alfa Romeo. Eind 2022 vertrok Vasseur naar Ferrari, waarna Alessandro Alunni Bravi de leiding overnam.
Voor het laatste seizoen, 2023, reed het team als Alfa Romeo F1 Team Stake, na een nieuwe titelsponsordeal met het online casino Stake. Bottas en Zhou bleven aan als coureursduo. Aan het einde van dat seizoen kondigde Alfa Romeo aan de samenwerking met Sauber, na zes jaar, te beëindigen. Sauber ging in 2024 en 2025 verder als Stake F1 Team Kick Sauber, voordat het merk vanaf 2026 volledig opging in het fabrieksteam van Audi. Daarmee kwam ook voorlopig een einde aan de aanwezigheid van de naam Alfa Romeo in de Formule 1.
Kampioenen van het verleden
Wie het heeft over Alfa Romeo in de Formule 1, kan niet om de vroege geschiedenis van het merk heen. Het won meteen de eerste twee wereldkampioenschappen die ooit werden verreden.
Giuseppe Farina schreef geschiedenis door het allereerste Formule 1-wereldkampioenschap te winnen, in 1950. Farina was niet zomaar een coureur; hij combineerde snelheid met stijl, zowel op als naast het circuit.
Een jaar later haalde Juan Manuel Fangio het kampioenschap binnen voor Alfa Romeo. Fangio gold als een natuurtalent met een instinctief gevoel voor racen dat weinigen konden evenaren. Zijn seizoen met Alfa Romeo leverde races op die tot de bekendste uit de vroege Formule 1-geschiedenis worden gerekend.
Die twee titels vormen de kern van Alfa Romeo’s reputatie in de sport: een merk dat aan de wieg stond van het wereldkampioenschap, voordat het decennia later terugkeerde als motorleverancier, sponsor en uiteindelijk als teamnaam bij Sauber. Sinds het vertrek van die naam eind 2023 is Alfa Romeo niet meer actief in de Formule 1.